De personeelsleden van lokale besturen vallen uiteen in twee groepen: contractuele personeelsleden en statutaire personeelsleden. Statutaire personeelsleden zijn vastbenoemd: zij zijn aangesteld in een publiekrechtelijke betrekking die hen een bijzondere rechtspositie geeft ten opzichte van het bestuur. De vaste benoeming verleent het personeelslid rechtszekerheid: de dienstbetrekking kan enkel worden beëindigd op wettelijk omschreven gronden en via de daarvoor voorziene procedures. In ruil daarvoor gelden specifieke verplichtingen rond beschikbaarheid, neutraliteit en tucht.
Voor lokale besturen in Vlaanderen wordt de rechtspositie van het personeel vandaag geregeld door het Decreet Lokaal Bestuur van 22 december 2018 (DLB 2018). Dat decreet biedt lokale besturen aanzienlijke autonomie in hun personeelsbeleid, maar laat de mogelijkheid van statutaire benoeming uitdrukkelijk open. Naast het eigen personeel van gemeenten en OCMW's vallen ook de personeelsleden van provincies en van bepaalde verzelfstandigde entiteiten van lokale besturen onder het statuut van de openbare sector.
Het pensioen van een statutair personeelslid bij een lokaal bestuur is een ambtenarenpensioen: een wettelijk, eerste-pijlerpensioen dat fundamenteel verschilt van het werknemerspensioen van contractuele medewerkers. Het wordt berekend, toegekend en uitbetaald door de Federale Pensioendienst (FPD) en gefinancierd via het gesolidariseerd pensioenfonds voor lokale en provinciale besturen. Het is geen individueel opgebouwde reserve, maar een stelsel waarin de lasten gespreid worden over alle aangesloten werkgevers.
Dit stelsel staat al enkele decennia onder toenemende budgettaire druk: meer gepensioneerden, langere loopbanen, hogere wedden en een krimpende actieve bijdragebasis vormen samen een structureel probleem dat zich in de lokale begroting steeds sterker laat voelen. Het mechanisme van de responsabiliseringsbijdrage — ingevoerd in 2011 — heeft die druk voor een deel van de lokale besturen verder verscherpt.
Om de rest van het artikel te lezen moet je een abonnement hebben op FinConnect.
Nog geen abonnee? Ontvang een demo of offerte.
Ben je wel al abonnee? Log je in.
